Een BENG berekening toont aan dat een nieuw gebouw voldoet aan de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Je hebt hem nodig bij de aanvraag van de omgevingsvergunning of de bouwmelding voor nieuwbouw. Een adviseur van een BRL 9500-gecertificeerd bedrijf rekent drie waarden uit volgens NTA 8800: energiebehoefte, fossiel energiegebruik en aandeel hernieuwbare energie.
In het kort
- Sinds 1 januari 2021 moet elke vergunningaanvraag voor nieuwbouw aan de BENG-eisen voldoen (RVO, 2026).
- De berekening toetst BENG 1, BENG 2 en BENG 3, en voor woningen ook het risico op oververhitting (TOjuli).
- Bij verbouw gelden de BENG-eisen niet; daar gelden isolatie-eisen (IPLO, 2026).
- De registratie van de BENG-berekening levert een voorlopig energielabel op. Bij oplevering komt na een opname het definitieve label.
Wat is BENG?
BENG staat voor Bijna Energieneutraal Gebouw: de energie-eis die het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt aan elk nieuw gebouw. De eis komt voort uit de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD) en verving in 2021 de oude EPC. Waar de EPC één getal was, bestaat BENG uit drie losse eisen. Een gebouw moet ze alle drie halen.
De BENG berekening gaat over gebouwgebonden energie: verwarming, koeling, warm water, ventilatie en bij utiliteitsgebouwen verlichting. Apparaten en bewonersgedrag tellen niet mee, dus de uitkomst voorspelt je energierekening niet.
BENG 1, 2 en 3: welke eisen gelden voor woningen?
Voor BENG woningen gelden drie grenswaarden uit artikel 4.149 van het Bbl, afhankelijk van het type woning. De eis voor energiebehoefte hangt af van de vormfactor: de verhouding tussen verliesoppervlak (gevels, dak, vloer) en gebruiksoppervlak, geschreven als Als/Ag. Een compacte woning heeft een lage vormfactor en dus een strengere eis.
| Indicator | Wat het meet | Grondgebonden woning | Woongebouw |
|---|---|---|---|
| BENG 1 | Energiebehoefte voor verwarmen en koelen, in kWh/m² per jaar | max. 55 bij Als/Ag tot 1,5 | max. 65 bij Als/Ag tot 1,83 |
| BENG 2 | Primair fossiel energiegebruik, in kWh/m² per jaar | max. 30 | max. 50 |
| BENG 3 | Aandeel hernieuwbare energie | min. 50% | min. 40% |
| TOjuli | Risico op oververhitting in de zomer | max. 1,20 | max. 1,20 |
Bron: Bbl artikel 4.149, samengevat door het Lente-akkoord (2020); voorbeeld vrijstaande woning bevestigd door IPLO (2026); TOjuli-grens volgens RVO (gecontroleerd 9 november 2026). Bij een lichte bouwwijze, zoals houtskeletbouw, mag BENG 1 volgens IPLO 5 kWh/m² per jaar hoger zijn. Voor woongebouwen in de stad, waar zonnepanelen of een warmtepomp niet passen, kan het bevoegd gezag een lager BENG 3-percentage toestaan.
De TOjuli-eis geldt alleen voor ruimten zonder actieve koeling.
Wanneer is een BENG-berekening verplicht?
Een BENG-berekening is verplicht bij nieuwbouw van woningen en utiliteitsgebouwen, en bij een verbouwing niet. Dat laatste wordt vaak verkeerd uitgelegd. Volgens IPLO zegt artikel 5.20 van het Bbl: “Bij verbouw gelden de BENG-eisen niet.” Bij een ingrijpende renovatie gelden wel de isolatiewaarden van nieuwbouw voor het vernieuwde deel, en soms een eis voor hernieuwbare energie.
| Situatie | BENG-berekening nodig? |
|---|---|
| Nieuwe woning, zelfbouw of project | Ja, bij vergunning of bouwmelding |
| Nieuw appartementengebouw | Ja, per gebouw én per appartement |
| Nieuw kantoor, winkel of school | Ja, met eisen per gebruiksfunctie |
| Industriehal | Nee, geen BENG-eisen voor de industriefunctie |
| Uitbouw, dakkapel of renovatie | Nee, wel Rc-eisen van nieuwbouw |
| Tijdelijk gebouw | Lagere eisen voor isolatie |
Wie de berekening toetst, hangt af van het bouwwerk. Bij de meeste grondgebonden woningen kijkt sinds 1 januari 2024 een kwaliteitsborger mee onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Bij appartementengebouwen en utiliteitsbouw toetst de gemeente bij de omgevingsvergunning.
Hoe werkt een BENG-berekening?
Een BENG-berekening ontstaat in drie fasen: vóór de vergunning, tijdens de bouw en bij oplevering. Volgens RVO maakt een adviseur in beide rekenfasen een berekening met de detailmethode.
- Ontwerp doorrekenen. De adviseur zet de tekeningen om in een rekenmodel met isolatiewaarden (Rc en U), glas, luchtdichtheid (qv;10), oriëntatie en installaties.
- Bijsturen. Haalt het ontwerp een eis niet, dan rekent de adviseur varianten door: beter glas, dikkere isolatie, luchtdichter bouwen, een zuiniger installatie of extra zonnepanelen.
- Registreren. De berekening wordt geregistreerd in EP-Online. Gemeentelijke toetsers controleren die registratie.
- Bewijs verzamelen tijdens de bouw. Bewaar foto’s van isolatie vóór het dichtmaken, pakbonnen en productbladen van installaties.
- Opname en definitieve berekening. Bij oplevering vergelijkt de adviseur de woning met de berekening en rekent hij opnieuw met de werkelijke situatie.
Ontbreekt bewijs, dan rekent de adviseur met ongunstiger standaardwaarden.
Wie mag een BENG-berekening maken?
Alleen een bedrijf met een BRL 9500-certificaat voor detailopnames mag een BENG-berekening maken, met software die volgens BRL 9501 is goedgekeurd (RVO, 2026). De adviseur zelf moet een Bewijs van Vakbekwaamheid hebben. Bekende rekenprogramma’s zijn Uniec 3 en Vabi.
Zelf een BENG berekening maken kan daarom niet officieel: zonder certificaat en registratie telt hij niet voor je aanvraag. Wil je vooraf een idee van de prestatie van een bestaande woning, lees dan hoe je je energielabel berekenen kunt laten doen.
Wat kost een BENG-berekening?
De prijs van een BENG-berekening hangt af van het woningtype, het aantal woningen en welke andere berekeningen je meeneemt. Adviesbureaus tonen in november 2026 voor één vrijstaande woning online vanaf-prijzen van ongeveer €900 tot €1.000 exclusief btw voor een vergunningspakket. Zo’n pakket bevat naast BENG ook daglicht, ventilatie, oppervlakte en de milieuprestatie (MPG). Bij een serie woningen daalt de prijs per woning. Vraag of de definitieve berekening bij oplevering in de prijs zit.
BENG energielabel: hoe hangen berekening en label samen?
De BENG-berekening en het energielabel komen uit dezelfde rekenmethode, maar hebben een ander doel. BENG is de bouweis bij de vergunning. Het energielabel laat na oplevering zien hoe zuinig de woning is gebouwd.
Bij registratie van de BENG-berekening wordt volgens RVO een energielabel met de status ‘voorlopig’ afgegeven. Bij oplevering neemt een adviseur de woning ter plaatse op en wordt het label ‘definitief’. De labelklasse is gebaseerd op dezelfde waarde als BENG 2, het primair fossiel energiegebruik. Daarom krijgt een nieuwe woning meestal A+++ of A++++. Wat de koper bij oplevering moet controleren, lees je bij energielabel nieuwbouw.
Uitleg over de rekenmethode en de oude energie index vind je op onze pagina over NTA 8800.
Wat verandert er na BENG?
Nieuwbouw moet straks emissievrij worden. Volgens IPLO (2026) schrijft de Europese richtlijn EPBD IV voor dat nieuwe gebouwen van de overheid vanaf 1 januari 2028 emissievrij zijn, en alle andere nieuwbouw vanaf 1 januari 2030. Die norm is minimaal 10% strenger dan de huidige BENG-eis. De regels komen in stappen in het Bbl.
Veelgestelde vragen
Hoe wordt BENG berekend?
Een gecertificeerde adviseur voert het ontwerp in erkende software in en rekent volgens NTA 8800. De software geeft per indicator een waarde in kWh/m² per jaar of in procenten, plus de TOjuli. Die waarden worden vergeleken met de grenswaarden uit het Bbl.
Is een beng berekening verplicht bij een verbouwing?
Nee, bij verbouw gelden de BENG-eisen niet. Bij een ingrijpende renovatie, een dakkapel of een aanbouw gelden wel de Rc-waarden van nieuwbouw voor het nieuwe deel. Soms komt daar een minimumeis voor hernieuwbare energie bij.
Wat gebeurt er als de woning anders wordt gebouwd dan berekend?
Bij oplevering rekent de adviseur met de werkelijk toegepaste materialen en installaties. Wijken die af, dan veranderen de BENG-waarden en mogelijk het definitieve label. Haalt het gebouw de eisen niet meer, dan kan het bevoegd gezag optreden.
Wat is het verschil tussen BENG 1 en BENG 2?
BENG 1 kijkt alleen naar het gebouw zelf: isolatie, glas, luchtdichtheid, vorm en oriëntatie. BENG 2 kijkt naar hoeveel fossiele energie de installaties netto gebruiken, na aftrek van eigen opwekking. Een goed geïsoleerde woning haalt BENG 1, maar voor BENG 2 zijn ook zuinige installaties nodig.
Energielabel nodig? Zo regel je het
Voor een BENG-berekening ga je naar een adviesbureau met BRL 9500-certificaat voor detailopnames. Heb je een bestaande woning die je verkoopt of verhuurt, dan regelen wij het definitieve energielabel. De opname doet een erkende energieadviseur . Voor een woning tot 190 m² kost dat €349 inclusief btw, met opname, registratie in EP-Online en het label. Het label is binnen drie werkdagen na de opname klaar.

